Er-xotin o'rtasida mol-mulkni bo'lish masalasi O'zbekiston Respublikasining Oila kodeksi va boshqa tegishli qonun hujjatlariga asoslanadi. Ushbu jarayon er va xotinning o'zaro kelishuvi yoki sud qarori orqali amalga oshirilishi mumkin. Keling, er-xotin o'rtasidagi mol-mulkni qanday bo'lish mumkinligini va bu jarayon qanday usullarda amalga oshirilishini batafsil o'rganamiz.

Umumiy Mol-Mulk Nima?

Nikoh davrida er va xotin tomonidan orttirilgan barcha mol-mulk, ularning birgalikdagi umumiy mulki hisoblanadi. Bunday mol-mulkka ish haqi, tadbirkorlik faoliyatidan olingan daromadlar, pensiyalar, nafaqalar va boshqa tushumlar kiradi. Bundan tashqari, nikoh davomida sotib olingan ko'chmas mulk, transport vositalari va boshqa ashyolar ham umumiy mulk deb hisoblanadi. Umuman olganda, nikoh vaqtida er va xotin birgalikda mehnat qilgan yoki boshqa yo'llar bilan qo'lga kiritgan barcha mulklar ular uchun umumiy hisoblanadi.

Mol-Mulkni Bo'lish Usullari

Mol-mulkni bo'lish ikki usulda amalga oshiriladi: o'zaro kelishuv asosida yoki sud orqali.

  • O'zaro Kelishuv Asosida Bo'lish: Er va xotin o'zaro kelishuv orqali mol-mulkni taqsimlashga qaror qilishlari mumkin. Bu kelishuv notarial tartibda tasdiqlanishi kerak. Agar tomonlar o'rtasida kelishuv mavjud bo'lsa, mol-mulk kelishilgan shartlar asosida taqsimlanadi, va bunday taqsimot kelajakda kelib chiqishi mumkin bo'lgan nizolarni oldini olishga xizmat qiladi.

  • Sud Tartibida Bo'lish: Agar er va xotin o'rtasida kelishuvga erishilmasa, mol-mulk sud orqali bo'linadi. Sud tomonlarning ulushlarini aniqlaydi va mol-mulkni taqsimlaydi. Odatda, sud er va xotinning ulushlarini teng deb hisoblaydi, lekin voyaga yetmagan bolalar manfaatlari yoki boshqa maxsus holatlar mavjud bo'lsa, sud ulushlarni teng bo'lmagan tarzda taqsimlashi mumkin.

Bo'linmaydigan Mol-Mulk

Ba'zi mulklar bo'linmaydi va ularni bevosita er yoki xotinga tegishli deb hisoblash mumkin:

  • Voyaga Yetmagan Bolalarning Ehtiyojlari Uchun Olingan Buyumlar: Bolalarning kiyim-kechaklari, o'quv qurollari va boshqa shunga o'xshash ehtiyojlari uchun olingan buyumlar bo'linmaydi.

  • Bolalar Nomiga Qo'yilgan Omonatlar: Bolalar nomiga qo'yilgan omonatlar ham bo'linmaydigan mulk hisoblanadi.

Shaxsiy Mol-Mulk

Er yoki xotinning nikohdan oldin o'ziga tegishli bo'lgan mol-mulki, shuningdek, nikoh davomida hadya yoki meros tariqasida olingan mol-mulk ularning shaxsiy mulki hisoblanadi va bo'linmaydi. Biroq, agar nikoh davomida ushbu mulkga qo'shimcha mablag' yoki mehnat sarflanib, uning qiymati oshgan bo'lsa, sud bunday mulkni umumiy mol-mulk deb topishi mumkin.

Nikoh Shartnomasi

Nikohdan oldin yoki nikoh davomida er va xotin nikoh shartnomasini tuzishlari mumkin. Nikoh shartnomasi orqali tomonlar mol-mulkni qanday bo'lish tartibini oldindan belgilab olishlari mumkin. Agar shartnomada boshqa shartlar nazarda tutilmagan bo'lsa, mol-mulk qonunchilikda belgilangan tartibda bo'linadi.

Da'vo Muddati

Nikoh bekor qilinganidan so'ng, umumiy mol-mulkni bo'lish bo'yicha da'vo muddati uch yilni tashkil etadi. Bu muddat shaxs o'z huquqi buzilganini bilgan yoki bilishi lozim bo'lgan kundan boshlab hisoblanadi.

Xulosa

Er-xotin o'rtasida mol-mulkni bo'lish tartibi qonunchilikda aniq belgilangan bo'lib, tomonlarning o'zaro kelishuvi yoki sud qarori asosida amalga oshiriladi. Bo'linadigan va bo'linmaydigan mol-mulk turlari, shuningdek, shaxsiy mulk tushunchasi qonun hujjatlarida batafsil yoritilgan. Nikoh shartnomasi orqali mol-mulkni bo'lish tartibini oldindan kelishib olish esa er-xotin o'rtasidagi kelishmovchiliklarni kamaytirishga yordam beradi.