Ish beruvchi tomonidan mehnat sharoitlari o'zgartirilishi odatiy holat bo'lib, bu turli sabablar bilan yuzaga kelishi mumkin: iqtisodiy omillar, tashkilotdagi o'zgarishlar, yoki boshqa tashkiliy sabablarga ko'ra. Lekin, bunday o'zgarishlar mehnatkashlarning huquqlariga ham ta'sir qilishi mumkin. Mehnat kodeksiga asoslanib, sizning huquqlaringiz qanday himoya qilinishini va qanday choralar ko'rishingiz mumkinligini quyida tushuntirib beramiz.
Mehnat sharoitlarining o'zgarishi nimani anglatadi?
Mehnat sharoitlari o'zgarishi deganda ish vaqti, ish haqi, ish hajmi, ish joyi yoki boshqa sharoitlarning o'zgarishi tushuniladi. Masalan, ish beruvchi sizni boshqa bo'limga o'tkazishi, ish soatlarini o'zgartirishi yoki ish hajmini oshirishi mumkin. Bu o'zgarishlar mehnat shartnomasida ko'rsatilgan sharoitlardan farqlanadi.
Mehnat kodeksida belgilangan huquqlar
O'zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksiga ko'ra, ish beruvchi mehnat sharoitlarini o'zgartirishi uchun mehnatkash bilan kelishishi lozim. Agar o'zgartirishlar faqat vaqtinchalik bo'lsa, masalan, favqulodda holatlar tufayli, bu holda ish beruvchi mehnatkashdan rozilik olishi shart emas. Lekin doimiy o'zgarishlar uchun ishchining roziligi kerak bo'ladi.
Mehnat kodeksi 66-moddasiga muvofiq, agar mehnat sharoitlari o'zgartirilayotgan bo'lsa, ish beruvchi ishchini kamida bir oy oldin yozma ravishda ogohlantirishi lozim. Agar ishchi bunday o'zgarishlarni qabul qilishni xohlamasa, u mehnat shartnomasini bekor qilish huquqiga ega.
Sizning huquqlaringizni qanday himoya qilish mumkin?
-
Yozma ravishda ogohlantirishni talab qiling: Ish beruvchi mehnat sharoitlarini o'zgartirishni rejalashtirayotgan bo'lsa, sizni yozma ravishda ogohlantirishi kerak. Bu hujjat sizning kelajakdagi huquqiy himoyangiz uchun muhim ahamiyatga ega.
-
Mehnat inspektsiyasiga murojaat qiling: Agar ish beruvchi qonuniy talablarni buzayotgan bo'lsa, mehnat inspektsiyasiga murojaat qilishingiz mumkin. Bu tashkilot sizning huquqlaringizni himoya qilishda yordam beradi.
-
Sudga murojaat qilish: Agar ish beruvchi sizni noqonuniy ravishda majburlasa yoki roziligingizsiz mehnat sharoitlarini o'zgartirsa, sudga murojaat qilishingiz mumkin. Mehnat kodeksi va boshqa tegishli qonun hujjatlari asosida sizning huquqlaringiz himoya qilinadi.
-
Kasaba uyushmasiga murojaat: Agar siz kasaba uyushmasi a'zosi bo'lsangiz, ular sizga huquqiy yordam ko'rsatishlari va ish beruvchi bilan muzokaralar o'tkazishda qo'llab-quvvatlashlari mumkin.
Xulosa
Mehnat sharoitlarining o'zgarishi har doim ham noqulaylik tug'dirishi mumkin, lekin sizning huquqlaringiz qonun bilan himoya qilinadi. Mehnat kodeksi ish beruvchi va ishchi o'rtasidagi munosabatlarni tartibga solib, har ikkala tomonning ham manfaatlarini inobatga oladi. Shuning uchun, agar mehnat sharoitlari o'zgarsa, siz o'z huquqlaringizni bilishingiz va ularni himoya qilish uchun tegishli choralar ko'rishingiz muhimdir.