Nizomiddin Kozimov
Kiber huquq kafedrasi o'qituvchisi, Toshkent davlat yuridik universiteti
Internet tarmog‘ining kundan-kunga rivojlanishi bilan birga noqonuniy kontentni tartibga solish masalasi ham dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Qonunchilikka binoan, noqonuniy kontentni o‘chirishga oid ko‘rsatma bajarilmaganda, veb-resurslarga nisbatan chora-tadbirlar ko‘rilishi belgilangan. Ushbu maqolada biz veb-saytlarga kirish cheklanishi mexanizmi, uning huquqiy asoslari va amaliyotdagi tatbiqi haqida batafsil ma’lumot beramiz.
Noqonuniy kontent: tushuncha va tasnifi
Noqonuniy kontent deganda qonunchilik bilan taqiqlangan materiallar tushuniladi. Bular jumlasiga terrorizm, ekstremizm, giyohvandlik, pornografiya, qimor o‘yinlari, fuqarolarni noqonuniy harakatlarga undash kabi materiallar kiradi. Qonunchilik doirasida bunday ma’lumotlarni tarqatish qat’iyan man etiladi.
Xalqaro tajriba va milliy xususiyatlar
Turli mamlakatlarda noqonuniy kontentga qarshi kurashish mexanizmlari farq qiladi. Ayrim davlatlarda faqat muayyan sahifalarga kirish cheklansa, boshqalarida O‘zbekiston kabi butun sayt blokirovka qilinadi.
Qiyosiy tahlil ko‘rsatishicha, O‘zbekistonda qabul qilingan mexanizm ancha qat’iy hisoblanadi, lekin bu noqonuniy kontentni tarqalishiga qarshi kurashishda samarali vosita bo‘lib xizmat qiladi.
Xulosa
Noqonuniy kontentni tartibga solish va veb-saytlarga kirish cheklovi mexanizmlari jamiyat xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan muhim vositalardir. Hozirgi qonunchilikka ko‘ra, noqonuniy kontent aniqlangan va belgilangan muddatda o‘chirilmagan taqdirda, hamda sayt egasi bilan aloqa o‘rnatish imkoniyati bo‘lmasa, butun veb-saytga kirish 24 soat ichida cheklanadi.
Bu mexanizm qat’iy bo‘lsa-da, mamlakatda internet xavfsizligini ta’minlash va fuqarolarni zararli kontentdan himoya qilish uchun zarur chora hisoblanadi. Shuningdek, veb-sayt egalari uchun profilaktik choralarni ko‘rish, qonunchilikka amal qilish va muntazam monitoring olib borish orqali blokirovkadan qochish imkoniyati mavjud.