O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi inson hayotini eng oliy qadriyat sifatida e’tirof etadi va unga tajovuz qilgan shaxslarga nisbatan qat’iy javobgarlik choralarini belgilaydi. Qasddan odam o‘ldirish jinoyati uchun javobgarlik Jinoyat kodeksining 97-moddasida ko‘rsatilgan.
Qasddan odam o‘ldirish uchun javobgarlik
Jinoyat kodeksining 97-moddasiga muvofiq, qasddan odam o‘ldirish — o‘n yildan o‘n besh yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.
Javobgarlikni og‘irlashtiruvchi holatlar
Agar qasddan odam o‘ldirish quyidagi holatlarda sodir etilgan bo‘lsa, javobgarlik yanada og‘irlashadi:
- Ikki yoki undan ortiq shaxsni o‘ldirish;
- Homiladorligi aybdorga ma’lum bo‘lgan ayolni o‘ldirish;
- Ojiz ahvoldagi shaxsni o‘ldirish;
- Aybdor uchun begona bo‘lgan shaxsni o‘ldirish;
- Ommaviy tartibsizliklar jarayonida sodir etilgan qotillik;
- G‘araz niyat yoki buyurtma asosida qotillik;
- Bezorilik oqibatida qotillik;
- Jabrlanuvchining xizmat yoki jamoat burchini bajarishi munosabati bilan qotillik;
- Qotillikni yashirish yoki boshqa jinoyatni sodir etishni osonlashtirish maqsadida qotillik;
- O‘ta shafqatsizlik bilan sodir etilgan qotillik;
- Qotillikni xavfli retsidivist tomonidan sodir etish;
- Aybdor uchun begona bo‘lgan shaxsni o‘ldirish.
Bunday holatlarda qasddan odam o‘ldirish uchun jazo 15 yildan 25 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish yoki umrbod ozodlikdan mahrum qilishni nazarda tutadi.
Voyaga yetmaganlarning javobgarligi
2021-yil mart oyida qasddan odam o‘ldirganlik uchun javobgarlikka tortish yoshini 14 yosh etib belgilash taklif qilingan edi. Bu o‘zgarishlar jinoyat qonunchiligida voyaga yetmaganlarga nisbatan insonparvarlikni kuchaytirish maqsadida kiritilgan.
Xulosa
O‘zbekiston qonunchiligi qasddan odam o‘ldirish jinoyatiga nisbatan qat’iy choralar belgilaydi. Bu jinoyatni sodir etgan shaxslar og‘ir jazolarga tortiladi, ayniqsa, og‘irlashtiruvchi holatlar mavjud bo‘lsa. Shuningdek, voyaga yetmaganlarning javobgarlik yoshi ham qonunchilikda aniq belgilangan.