O‘zbekiston Respublikasida oilaviy munosabatlarni tartibga solish va nazorat qilish davlatning muhim vazifalaridan biridir. Oilaning jamiyatdagi o‘rni, uning mustahkamligi va rivojlanishi – davlatning doimiy e‘tiboridagi masalalar bo‘lib, bu jarayon qonunlar va normativ-huquqiy hujjatlar asosida amalga oshiriladi. Oilaviy munosabatlarni tartibga solishda davlatning oila kodeksi va boshqa qonunlarga tayangan holda bir qator chora-tadbirlarni amalga oshirayotgani kuzatiladi.
Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish
Oilaviy munosabatlarni qonuniylashtirish, nikohni rasmiy qayd etish, tug‘ilish va o‘lim holatlarini qayd etish kabi fuqarolik holati dalolatnomalari FHDYo (Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish) organlari tomonidan amalga oshiriladi. Bu jarayon orqali davlat oila a‘zolarining huquqiy holatini rasmiylashtirib, ular uchun tegishli huquq va majburiyatlarni belgilaydi. Misol uchun, nikoh tuzishni xohlovchi shaxslar ariza topshirgandan so‘ng, bir oy ichida ularning yashash joyidagi FHDYo organi tomonidan nikoh rasmiy qayd etiladi. Bu jarayon oila qiyofasini mustahkamlash va uning huquqiy asosini ta‘minlashga xizmat qiladi.
Oilaviy munosabatlarda teng huquqlilikni ta'minlash
Davlat barcha fuqarolarning oilaviy munosabatlarda teng huquqlarga ega bo‘lishini kafolatlaydi. Nikoh tuzish yoki ajralish jarayonida jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e‘tiqodi kabi omillarga qarab cheklovlar qo‘yilmaydi. Bu davlatning inson huquqlarini ta'minlash borasidagi siyosatiga mos keladi va oilaviy munosabatlarda har bir fuqaroning teng huquqqa ega bo‘lishini ta'minlaydi.
Oilaviy korxonalarni tartibga solish
Oilaviy korxonalar va tadbirkorlik faoliyatini tartibga solish davlat tomonidan alohida e‘tiborga olingan. Oilaviy tadbirkorlik faoliyati “Oilaviy tadbirkorlik to‘g‘risida”gi Qonun bilan tartibga solinadi. Bu qonun oilaviy korxonalar ishtirokchilarining huquq va majburiyatlarini belgilaydi, shuningdek, ular davlat ro‘yxatidan o‘tishi lozimligini ko‘rsatadi. Bu jarayon oilaviy tadbirkorlikni qonuniy asosda rivojlantirish va ularning iqtisodiy faoliyatini himoya qilishga qaratilgan.
Oilaviy munosabatlarda gender tengligini ta'minlash
Oilaviy munosabatlarda gender tengligi masalasi davlat siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biridir. Davlat oiladagi erkaklar va xotin-qizlar uchun teng huquq hamda imkoniyatlarni ta‘minlashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshiradi. Bunda oilani mustahkamlash, oilaviy munosabatlarda barcha oila a‘zolarining mas'uliyatini oshirish, erta nikoh va oilaviy ajralishlarning oldini olish masalalariga katta e‘tibor qaratiladi. Bu jarayon oila institutining mustahkamligi va barqarorligini ta'minlashga xizmat qiladi.
Oilaviy zo‘ravonlikning oldini olish va jabrlanuvchilarni himoya qilish
Oilaviy zo‘ravonlikning oldini olish va jabrlanuvchilarni himoya qilish davlatning asosiy vazifalaridan biridir. Bu borada davlat maxsus xizmatlar tashkil etib, oilaviy zo‘ravonlikka qarshi kurash va jabrlanuvchilarni himoya qilishga qaratilgan choralarni amalga oshiradi. Masalan, xotin-qizlarning oilaviy muammolarini hal etishda yordam berish, ularning huquqlarini himoya qilish va zo‘ravonlik qurboniga aylanishining oldini olish uchun ishonch telefonlari va maxsus markazlar faoliyat yuritadi. Bu xizmatlar orqali davlat jabrlanuvchilarga yordam beradi va ularga huquqiy, psixologik yordam ko‘rsatadi.
Yuqoridagi chora-tadbirlar orqali davlat oilaviy munosabatlarni tartibga soladi, fuqarolarning huquq va majburiyatlarini belgilaydi hamda oilaning jamiyatdagi o‘rnini mustahkamlashga xizmat qiladi. Oilaning mustahkamligi va farovonligi davlat siyosatining muhim maqsadlaridan biri bo‘lib, bu yo‘nalishda qonuniy asosda keng ko‘lamli ishlar olib borilmoqda.