O‘zbekiston Respublikasida oilaviy zo‘ravonlik muammosiga qarshi kurashish hamda jabrlanuvchilarga huquqiy, ijtimoiy va psixologik yordam ko‘rsatishga qaratilgan bir qator muhim chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Bu chora-tadbirlar orqali oilaviy zo‘ravonlikka uchragan shaxslarni himoya qilish, ularga zarur yordam ko‘rsatish hamda ularning huquqlarini tiklashga e‘tibor qaratilmoqda.
Himoya Orderi
Oilaviy zo‘ravonlikdan jabrlangan shaxslar ichki ishlar organlariga murojaat qilib, himoya orderini olishlari mumkin. Himoya orderi zo‘ravonlik sodir etgan shaxsga nisbatan muayyan cheklovlarni joriy etadi. Masalan, zo‘ravonlikni sodir etgan shaxsga jabrlanuvchiga yaqinlashish taqiqlanishi mumkin. Bu order oilaviy zo‘ravonlikning takrorlanishini oldini olishga xizmat qiladi va jabrlanuvchilarga xavfsiz muhit yaratishga yordam beradi.
Ijtimoiy Xizmatlar
2024-yil 1-iyundan boshlab, oilaviy zo‘ravonlikdan jabrlangan yoki jabrlanish xavfi ostida bo‘lgan xotin-qizlarga himoya orderi talab etilmasdan ijtimoiy, psixologik va yuridik xizmatlar ko‘rsatish tartibi joriy etildi. Bu xizmatlar "oila – mahalla – tuman va hudud" tamoyili asosida kompleks tarzda taqdim etilmoqda. Bu tamoyil orqali oilaviy muammolarni hal qilishda barcha darajadagi mutasaddi tashkilotlar birgalikda harakat qiladi va jabrlanuvchilarga keng qamrovli yordam ko‘rsatadi.
Reabilitatsiya Markazlari
Oilaviy zo‘ravonlikdan jabr ko‘rgan xotin-qizlarga yordam berish maqsadida reabilitatsiya va moslashtirish markazlari tashkil etilgan. Ushbu markazlar og‘ir ijtimoiy ahvolda qolgan ayollarga anonim tarzda shoshilinch tibbiy, psixologik, ijtimoiy va huquqiy yordam ko‘rsatadi. Reabilitatsiya markazlari orqali jabrlanuvchilar ruhiy va jismoniy salomatliklarini tiklash, jamiyatga moslashish va yangi hayot boshlash imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Ishonch Telefonlari
Xotin-qizlarning oilaviy muammolarini hal etishda yordam berish va ularni maishiy zo‘ravonlikdan himoya qilish maqsadida maxsus ishonch telefonlari faoliyat yuritmoqda. "1146" qisqa raqamli ishonch telefoni orqali jabrlanuvchilar tibbiy-psixologik yordam olishlari mumkin. Ushbu xizmatlar orqali jabrlanuvchilar o‘z muammolarini maxfiy tarzda aytib, zarur maslahat va ko‘mak olish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Huquqiy O‘zgarishlar
O‘zbekistonda oilaviy zo‘ravonlikka qarshi kurashish bo‘yicha huquqiy asoslar mustahkamlanmoqda. 2024-yilning 21-oktabrida qabul qilingan yangi qonunga muvofiq, oilaviy (maishiy) zo‘ravonlikdan himoya qilish choralari kuchaytirildi. Ushbu huquqiy o‘zgarishlar jabrlanuvchilarning huquqlarini himoya qilishni kuchaytirish va ularga zarur yordam ko‘rsatishga qaratilgan.
Xulosa
O‘zbekiston Respublikasida oilaviy zo‘ravonlikka qarshi kurashish va jabrlangan shaxslarni himoya qilish borasida bir qator muhim chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Himoya orderi, ijtimoiy xizmatlar, reabilitatsiya markazlari va ishonch telefonlari kabi mexanizmlar orqali jabrlanuvchilar o‘z huquqlarini himoya qilishlari va yangi hayot boshlashlari uchun zarur sharoitlar yaratilmoqda. Oilaviy zo‘ravonlikdan jabr ko‘rgan shaxslar ushbu imkoniyatlardan foydalanib, o‘z huquqlarini tiklash va xavfsiz hayot kechirish uchun zarur yordamga ega bo‘lishlari mumkin.