Bizning mamlakatda ko'plab kompaniyalar xodimlarga ta'til berishni doimo kechiktiradilar. "Ish ko'p, vaqt yo'q" degan bahona bilan yillar o'tkazib yuboradilar. Natijada xodim ishdan ketganda ulkan kompensatsiya to'lashga majbur bo'ladilar.
Hamma uchun "qulay" tizim
Ish beruvchilar ta'til bermaslikni yoqtiradilar - ish jarayoni to'xtamaydi, kimningdir o'rniga odam izlash kerak bo'lmaydi, qo'shimcha xarajat yo'q. Xodimlar ham ko'pincha rozi bo'ladilar, chunki ortiqcha ish haqi oladilar yoki "keyin katta kompensatsiya olaman" deb o'ylaydilar.
Biroq bu "qulay" tizim oxir-oqibat ikki tomonni ham qimmatga tushadi.
Ikki marta to'lashga majbur bo'lish
Eng katta muammo xodim ishdan ketganida yuzaga keladi. Qonun bo'yicha barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya to'lash majburiy. Masalan, agar xodim 5 yil davomida ta'tilsiz ishlagan bo'lsa, ishdan ketishda deyarli 5 oylik ish haqi miqdorida kompensatsiya oladi.
Bu degani, ish beruvchi bir vaqt uchun ikki marta to'laydi. Avval xodim ta'tilsiz ishlagan yillar uchun ish haqi olgan, endi o'sha yillar uchun kompensatsiya ham olyapti. Agar ta'tilni vaqtida bergan bo'lsa, xodim ta'til paytida "ta'til puli" olgan bo'lardi va o'sha davr uchun ish haqi hisoblanmasdi.
Qonuniy oqibatlar
Mehnat kodeksining 234-moddasi aniq: ishdan bo'shatishda barcha foydalanilmagan ta'tillar uchun kompensatsiya to'lash shart. Buni xodimlar ta'til olmasligi uchun "ruxsat" deb tushunish noto'g'ri.
Mehnat inspeksiyasi tekshiruvida ta'til bermaslik aniqlansa, birinchi marta BHMning 5-10 barobari, takroriy holda 10-15 barobari jarima to'lanadi. Ta'tillar jadvali bo'lmasa yoki bajarilmasa ham jarima kutiladi.
Yechim oddiy, lekin qat'iyat kerak
Muammoning yechimi juda oddiy - ta'tillarni vaqtida bering. Biroq buning uchun qat'iyat va to'g'ri tashkiliy ish kerak. Yil boshida barcha xodimlar uchun ta'til rejasini belgilab, unga qat'iy rioya qilish kerak. "Kerak emas" degan xodimni ham majburan ta'tilga jo'natish kerak, chunki bu sizning manfaatingiz ham.
Ta'til paytida ish jarayoni to'xtamasligi uchun vazifalarni boshqa xodimlarga vaqtincha topshirish tizimini yaratish, zaxira rejalar tayyorlash zarur. Shuningdek, kutilmagan katta kompensatsiya to'lovlari uchun moliyaviy zaxira ajratib qo'yish ham muhim.
Ta'til bermaslik qisqa muddatda foydali tuyulishi mumkin, lekin uzoq muddatda bu ikki barobar xarajat va huquqiy muammolarga olib keladi. Eng aqlli yechim - ta'tillarni muntazam berish va bu jarayonni to'g'ri tashkil qilishdir.